Ένα ιδιαίτερα σημαντικό αφιέρωμα στους Έλληνες του Πόντου παρουσίασε το ARTE, μέσα από το ντοκιμαντέρ «En Turquie, sur les traces des Grecs pontiques», στο πλαίσιο της εκπομπής Invitation au voyage. Το επεισόδιο προβλήθηκε παραμονή της Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας και διαρκεί 14 λεπτά.
Το γαλλογερμανικό δίκτυο φωτίζει την παρουσία των Ποντίων Ελλήνων στις νότιες ακτές του Εύξεινου Πόντου, υπενθυμίζοντας ότι ο ελληνισμός της περιοχής εγκαταστάθηκε εκεί πριν από περισσότερα 2.500 χρόνια. Σύμφωνα με την περιγραφή του ARTE, οι Πόντιοι μετέτρεψαν μια δύσβατη, ορεινή και απομονωμένη λωρίδα γης σε κέντρο πλούσιου πολιτισμού, ο οποίος άντεξε μέσα στους αιώνες, τις αυτοκρατορίες και τις ιστορικές ανατροπές.
Το ντοκιμαντέρ στέκεται ιδιαίτερα στο βίαιο τέλος αυτής της μακραίωνης παρουσίας κατά τον 20ό αιώνα. Το ARTE κάνει λόγο για «αναγκαστική και βίαιη αναχώρηση», περιγράφοντας ουσιαστικά το τραύμα του ξεριζωμού των Ποντίων από τις πατρογονικές τους εστίες. Η διατύπωση είναι προσεκτική, αλλά το νόημα βαρύ: ένας ολόκληρος κόσμος ξεριζώθηκε από τον ιστορικό του χώρο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η τελευταία επισήμανση του αφιερώματος: η μνήμη των Ποντίων, όπως σημειώνει το ARTE, επιβιώνει σήμερα κυρίως στο εξωτερικό, χάρη σε μια ενεργή διασπορά. Στην ίδια την Τουρκία, όμως, «μαντεύεται, ψιθυρίζεται, αλλά ποτέ δεν αποκαλύπτεται πλήρως».
Αυτή η φράση συμπυκνώνει όλο το βάρος του θέματος. Στον Πόντο τα ίχνη υπάρχουν ακόμη: τοπία, τοπωνύμια, μνήμες, εκκλησίες, τραγούδια, οικογενειακές αφηγήσεις, σιωπές. Όμως η ιστορία παραμένει δύσκολη, συχνά αποσιωπημένη, εγκλωβισμένη ανάμεσα στη μνήμη των απογόνων και στην επίσημη άρνηση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στο ντοκιμαντέρ δίνει η συμμετοχή του Θεοδόσιου Κυριακίδη, διδάκτορας Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Ο ίδιος, σε ανάρτησή του, χαρακτήρισε το ντοκιμαντέρ ως ένα μνημόσυνο για τα αδικοχαμένα θύματα και στον σπουδαίο πολιτισμό που άφησε πίσω του ο ποντιακός ελληνισμός. Παράλληλα, εξέφρασε θερμές ευχαριστίες στην παραγωγό Helene Franchineau.
Το ντοκιμαντέρ του ARTE επιλέγει να φωτίσει τα ίχνη ενός κόσμου που ξεριζώθηκε, αλλά δεν χάθηκε ποτέ ολοκληρωτικά. Μέσα από εικόνες, τοπία και μνήμες, υπενθυμίζει ότι ο Πόντος εξακολουθεί να υπάρχει στις ψυχές των ανθρώπων, στις αφηγήσεις των απογόνων και στα σημάδια που άφησε πίσω του ο ελληνισμός του Εύξεινου Πόντου. Αξίζει να το παρακολουθήσετε, γιατί δεν πρόκειται μόνο για ένα ιστορικό αφιέρωμα, αλλά για μια σπάνια υπενθύμιση ότι η μνήμη επιβιώνει ακόμη και εκεί όπου κάποιοι προσπάθησαν να τη σβήσουν.
