Η Μαρί Κιουρί στο ευρωπαϊκό προσκήνιο

Νίκος Βατόπουλος

15.09.2025 • 23:18

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τα πρόσωπα που θα απεικονίζονται στα νέα χαρτονομίσματα του ευρώ έχουν προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον. Επιλογές στέρεες, όπως η Μαρία Κάλλας (5 ευρώ), ο Μπετόβεν (10 ευρώ), η Μαρί Κιουρί (20 ευρώ), ο Θερβάντες (50 ευρώ), ο Ντα Βίντσι (100 ευρώ) και η νομπελίστρια συγγραφέας και ειρηνίστρια του 19ου αιώνα Μπέρτα φον Ζούτνερ (200 ευρώ), δείχνουν μια τάση σύνδεσης με πυλώνες του δυτικού πολιτισμού και της ουμανιστικής παιδείας.

Η επιλογή της Μαρί Κιουρί έχει προκαλέσει την ένσταση εκ μέρους της Πολωνίας, όχι φυσικά για την επιλογή, αλλά για την απάλειψη του οικογενειακού πολωνικού ονόματός της.

Η πρόταση της Πολωνίας είναι να υπάρχει πλήρης αναγραφή ως Μαρία Σκλοντόφσκα-Κιουρί (ή Σκουοντόφσκα με τη σωστή προφορά), ώστε να είναι σαφής η σύνδεση με την καταγωγή. Αλλωστε, η Μαρί Κιουρί, αν και εργάστηκε στο Παρίσι, όπου σπούδασε και γνώρισε τον άνδρα της, Πιερ Κιουρί, ήταν 100% Πολωνέζα και ποτέ δεν ξέχασε την πατρίδα της. Τιμημένη με Νομπέλ Χημείας το 1911, η Μαρί Κιουρί είναι μια καταπληκτική περίπτωση όχι μόνο για την προσφορά της στην ανθρωπότητα, την ισχυρή προσωπικότητά της και την ακλόνητη προσήλωση στον σκοπό της, αλλά και γιατί σήμερα υπό το φως της σύγχρονης γεωπολιτικής σκηνής εκπροσωπεί με τρόπο απολύτως συμβολικό την ευρωπαϊκή ιδέα.

Τα χρόνια που η Μαρία Σκουοντόφσκα-Κιουρί έζησε (1867-1934) ήταν η περίοδος ανόδου της πολωνικής εθνικής ιδέας και του αγώνα της για ανεξαρτησία. Η Πολωνία κατόρθωσε να αποκτήσει κράτος με το πέρας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς ζούσε την ιστορική συνθήκη της γεωγραφίας της ανάμεσα στη Γερμανία και τη Ρωσία.

Η Κιουρί πρόλαβε να δει και να ζήσει την ελευθερία της πατρίδας της. Στα χρόνια του ’50 και του ’60 ήταν πολύ αγαπητό ανάγνωσμα η βιογραφία της, γραμμένη, το 1937, από τη δεύτερη κόρη της Εύα. Είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται με τεράστιο ενδιαφέρον και ευχαρίστηση ακόμη και σήμερα και θα άξιζε να αναζητηθεί από τους σύγχρονους αναγνώστες. Στα ελληνικά είχε μεγάλη εκδοτική επιτυχία.

Η Εύα Κιουρί-Λαμπουίς (1904-2007) ήταν παντρεμένη με τον Χένρι Λαμπουίς που διετέλεσε πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ελλάδα την περίοδο 1962-65. Η Εύα Κιουρί ερχόταν και μετέπειτα συχνά στην Ελλάδα. Αγαπούσε και γνώριζε τη χώρα μας… Πολλές οι νεότερες βιογραφίες για τη Μαρί Κιουρί. Παραμένει σύμβολο της επιστήμης.

ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Κολωνία
Το ζεύγος Μπέχερ

Το φωτογραφικό ζευγάρι Μπερντ και Χίλα Μπέχερ (1931-2007 / 1934-2015) αποτελεί ξεχωριστή ενότητα στον κόσμο της φωτογραφίας. Από το 1959 είχαν καλλιεργήσει το είδος της βιομηχανικής αρχαιολογίας, φωτογραφίζοντας σε μαυρόασπρο τα σιωπηλά κελύφη σε άδεια τοπία της Γερμανίας, του Βελγίου, της Αγγλίας… Η έκθεση στην Κολωνία, στο SK Stiftung Kultur, συγκεντρώνει πάνω από 300 φωτογραφίες τους, εστιάζοντας το βλέμμα μας σε μια πολύτιμη παρακαταθήκη.

Μαδρίτη
Στο Πράδο

Αλλαγή χρωμάτων και αισθητικού περιγύρου στο Μουσείο Πράδο είναι σε εξέλιξη στις πιο κεντρικές αίθουσές του, όπου το κοινό μπορεί να θαυμάσει έργα των μεγάλων δασκάλων, της ιταλικής Αναγέννησης και της Φλάνδρας. Το Πράδο αφήνει πίσω τον ήπιο πρότερο χρωματισμό στην παλέτα του γκρι-πράσινου, καθώς επιλέγει ένα βαθύ μπλε που θα αλλάξει και την εμπειρία των επισκεπτών απέναντι στα έργα. 

Βοστώνη
Νεκρή φύση

Στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης (MFA) παρουσιάζεται το ξεχωριστό έργο της Ράχελ Ρόις (Rachel Ruysch, 1664-1750), εκλεκτής ζωγράφου στη διάρκεια της χρυσής εποχής της Φλάνδρας. Γνωστή για τις εξαιρετικά δουλεμένες νεκρές φύσεις της, η Ρόις, μαζί και με άλλες γυναίκες ζωγράφους της εποχής της, εκπροσωπούσε τη γυναικεία εξωστρέφεια στις τέχνες. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 7 Δεκεμβρίου. 

Δισκογραφία
Ωραία μου Κυρία

Από τη δισκογραφική εταιρεία Chandos κυκλοφορεί μια νέα εκτέλεση του διάσημου μιούζικαλ «Ωραία μου Κυρία» που έγινε διεθνής κινηματογραφική επιτυχία το 1964 με την Οντρεϊ Χέπμπορν και τον Ρεξ Χάρισον, βασιζόμενη στο θεατρικό του Μπέρναρντ Σο «Πυγμαλίων». Η νέα ηχογράφηση έγινε από τη Sinfonia of London υπό τον Τζον Ουίλσον με την υψίφωνο Σκάρλετ Στράλεν στον ρόλο της Ελίζα Ντουλίτλ. 

Λονδίνο
Τοπία ονείρου

Ο ζωγράφος Τζον Κέιπλ (John Caple) μεγάλωσε σε αγροτικό περιβάλλον στο Σόμερσετ της Αγγλίας και στα έργα του αντλεί από το ορυχείο εκείνων των παιδικών βιωμάτων με τον πατέρα του να δουλεύει ως κηπουρός. Στη νέα του έκθεση (από 9/12 στην γκαλερί John Martin του Λονδίνου), με τίτλο «Ο ερημωμένος κήπος», ο Τζον Κέιπλ διερευνά την ενδιάμεση περιοχή της ποίησης ανάμεσα στο τοπίο και στο όνειρο.