Γιατί το Ρέθυμνο είναι ο πιο νεανικός νομός της χώρας

Στέλιος Βογιατζάκης

03.12.2025 • 21:16

«Είναι στη νοοτροπία μας οι οικογένειες με πολλά παιδιά. Εχω τέσσερα παιδιά και θα προτρέψω την κόρη μου να κάνει κι αυτή όσo περισσότερα μπορεί». Η Γεωργία Καλυβιανάκη είναι 46 χρόνων και ζει στο Ρέθυμνο. Εγινε γιαγιά πρώτη φορά πριν από 21 μήνες και θέλει να αποκτήσει περισσότερα εγγόνια γιατί, κατά την άποψή της, «δεν σχεδιάζεις. Κάνεις παιδιά και μετά δουλεύεις και αγωνίζεσαι για να καλύψεις τις ανάγκες τους».

Η κ. Καλυβιανάκη είναι κάτοικος του μοναδικού νομού της Ελλάδας που το 2024 είχε περισσότερες γεννήσεις από θανάτους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στον Νομό Ρεθύμνης γεννήθηκαν 815 βρέφη και πέθαναν 810 άνθρωποι. Πρόκειται για μια διαφορά που είναι οριακή, αλλά και το μοναδικό θετικό στοιχείο που μπορεί να βρει κάποιος στα στοιχεία της φυσικής κίνησης του πληθυσμού, τα οποία δείχνουν ότι το 2024 οι θάνατοι ήταν περίπου διπλάσιοι από τις γεννήσεις (126.916 έναντι 68.467).

Ο Νομός Ρεθύμνης έχει τουλάχιστον ένα κοινό χαρακτηριστικό με τους Νομούς Κυκλάδων και Δωδεκανήσου που είχαν περισσότερες γεννήσεις από θανάτους μέχρι τα πρώτα χρόνια αυτής της δεκαετίας: τον τουρισμό και τη μεγαλύτερη οικονομική άνεση που φέρνουν τα έσοδα από αυτόν.

Η «Κ» στο σημείο μηδέν του δημογραφικού

Ποιότητα ζωής

Ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης επιβεβαιώνει στην «Κ» ότι ο νομός καταφέρνει να διατηρήσει θετικό το ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων χάρη στην οικονομική ανάπτυξη που φέρνουν ο τουρισμός και ο πρωτογενής τομέας. «Πρόκειται για μια ανάπτυξη που ενθαρρύνει τη δημιουργία οικογένειας. Επίσης, παρατηρούμε ότι πολλοί νέοι άνθρωποι από άλλες περιοχές της Ελλάδας έρχονται στο Ρέθυμνο για να ζήσουν και να δουλέψουν. Η πόλη προσφέρει καλή ποιότητα ζωής», λέει.

Η κύρια οικονομική δραστηριότητα σε αυτές τις περιοχές εξελίσσεται το καλοκαίρι, όταν είναι κλειστά τα σχολεία. Αυτό βοηθάει.

Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, εξηγεί στην «Κ» ότι ο Νομός Ρεθύμνης είναι ένας από τους πιο νεανικούς της Ελλάδας και αυτός με το υψηλότερο ποσοστό ανθρώπων στην ηλικιακή ομάδα 20-39 ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021 το 24,94% των κατοίκων του νομού και το 26,27% των κατοίκων της πόλης του Ρεθύμνου είναι από 20 έως 39 ετών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στο σύνολο της χώρας είναι 22,03%. «Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι σε ηλικία για να κάνουν παιδιά», λέει. «Υπάρχουν υψηλότερα εισοδήματα, καλύτερο περιβάλλον σε σύγκριση με αυτό πολλών περιοχών των μεγαλουπόλεων και συχνά λόγω των μικρότερων αποστάσεων είναι πιο εύκολο να υπάρχει βοήθεια από την οικογένεια», τονίζει και προσθέτει ότι «η κύρια οικονομική δραστηριότητα σε αυτές τις περιοχές εξελίσσεται το καλοκαίρι, όταν είναι κλειστά τα σχολεία. Αυτό βοηθάει».

Σημαντικό στοιχείο για τον μεγαλύτερο αριθμό γεννήσεων στον Νομό Ρεθύμνης είναι και η αυξημένη παρουσία μεταναστών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021, το 9% των κατοίκων του νομού είναι μετανάστες ενώ στο σύνολο της χώρας το αντίστοιχο ποσοστό είναι 7,3%. «Η παρουσία των μεταναστών συμβάλλει στην αύξηση των γεννήσεων», εξηγεί ο κ. Κοτζαμάνης. 

Γιατί η Κεντρική Μακεδονία έχει τη μεγαλύτερη απώλεια πληθυσμού στη χώρα

Αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας

Η οικονομική ανασφάλεια θεωρείται από τους περισσότερους ο βασικός λόγος που οι Ελληνες διστάζουν να κάνουν οικογένεια. Για την κ. Καλυβιανάκη τα χρήματα δεν παίζουν κανέναν ρόλο. Οι μεγαλύτερες οικογένειες είναι αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας των κατοίκων. «Ολοι οι συγγενείς και οι φίλοι έχουν μεγάλες οικογένειες και συνήθως αυτές είναι πιο ενωμένες. Τα μέλη τους αλληλοστηρίζονται», λέει και προσθέτει: «Δεν μπορείς να σκέφτεσαι τα χρήματα.  Αν αγαπάς την οικογένεια, κάνεις παιδιά, και αν είσαι πολύτεκνος αυτά τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι δεν μπορούν να τα έχουν όλα».

Η κ. Καλυβιανάκη λέει ότι στο Ρέθυμνο οι νέοι που γίνονται γονείς στηρίζονται στους παππούδες και στις γιαγιάδες για βοήθεια. «Είναι αυτονόητο ότι θα βοηθήσω την κόρη μου. Και οι δικοί μας γονείς βοηθούσαν. Ημουν εργαζόμενη μητέρα και είχα την ασφάλεια ότι η δική μου μητέρα και η πεθερά μου θα κρατούσαν τα παιδιά», λέει.

Αν δεις στο καφενείο κόσμο, θα είναι από κηδεία

Θέμα χρόνου

Η διαφορά των γεννήσεων από τους θανάτους στον Νομό Ρεθύμνης είναι οριακή, μόλις πέντε άτομα. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, σύντομα και αυτός ο νομός θα ακολουθήσει την πορεία των υπολοίπων. «Δεν ξεγελιέμαι από τους αριθμούς της μιας χρονιάς. Το θέμα της υπογεννητικότητας δεν πρέπει να το αγνοήσουμε. Χρειάζεται να στηρίξουμε τους νέους για να κάνουν οικογένεια», λέει ο κ. Μαρινάκης. Ο δήμαρχος επισημαίνει ότι το ζήτημα της στέγης είναι πολύ σημαντικό για τους νέους που θέλουν να ξεκινήσουν τη δική τους οικογένεια στην πόλη και γίνονται οι πρώτες σκέψεις εντός του δήμου για το ζήτημα της κοινωνικής κατοικίας.

Δεν ξεγελιέμαι από τους αριθμούς της μιας χρονιάς. Το θέμα της υπογεννητικότητας δεν πρέπει να το αγνοήσουμε. Χρειάζεται να στηρίξουμε τους νέους για να κάνουν οικογένεια.

«Μιλάμε για ακίνητα του δήμου, αλλά είναι κάτι που θέλει κάποια χρόνια για να υλοποιηθεί. Το στεγαστικό είναι ένα ζήτημα που πρέπει να λύσουμε για να γίνει προσιτή η κατοικία. Αυτή την περίοδο κάνουμε επεκτάσεις του σχεδίου πόλης για να δώσουμε περισσότερη πολεοδομημένη γη», συμπληρώνει.

Ο Βύρων Κοτζαμάνης είναι πιο κάθετος: «Οι τάσεις δείχνουν ότι αυτό που συμβαίνει στο Ρέθυμνο δεν θα συνεχιστεί. Και εκεί οι θάνατοι θα ξεπεράσουν τις γεννήσεις».